[Bình An Ngay Hiện Tại] Bài 5: NIỆM TĂNG

 5.1 Niệm Tăng

Niệm Tăng là sống như chúng Tăng đệ tử của Phật, đây là một trong bốn pháp Tứ Bất Hoại Tịnh: niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm Giới.

Chúng ta đang bị bệnh đau, chúng ta học pháp niệm Tăng là bắt chước theo hạnh của các vị đệ tử Phật ngày xưa từng bị bệnh, chúng ta học theo pháp mà các vị đó thực hành. Ở đây chúng ta lưu ý là học theo các vị có cùng đặc tướng với chúng ta là chúng ta đang bị bệnh nằm ở đây, chứ không phải là học theo những vị còn khỏe mạnh ôm bình bát đi khất thực được. Chúng ta phải hiểu rõ mình đang ở hoàn cảnh nào để áp dụng cho đúng và điều chỉnh giờ giấc, sinh hoạt cho phù hợp với đặc tướng của mình.

Như khi bạn bị bệnh, cơ thể cần nghỉ ngơi và ngủ nhiều hơn để phục hồi năng lượng và hàn gắn những chỗ hư hỏng của nó thì bạn phải cho cơ thể ngủ nhiều hơn. Chứ đừng có ép buộc dậy sớm, hay ăn uống phải chọn thức ăn hợp lý, đủ dinh dưỡng, v.v...

Sinh hoạt đúng là thể hiện tình yêu thương đối với chính mình, là không bị giới cấm thủ trói buộc.

5.2 Mười điều quán tưởng

Tìm hiểu những lời dạy của Đức Phật trong tạng kinh Nikaya chúng tôi thấy có nhiều bài kinh Phật dạy cho chúng đệ tử pháp đối diện với bệnh, chết. Trong đó, đặc sắc là bài Kinh Girimananda (thuộc Tăng Chi Bộ Kinh).

“- Này Ananda, nếu Thầy đi đến Tỷ-kheo Girimànanda và đọc lên mười tưởng, thời sự kiện này có thể xảy ra: Tỷ-kheo Girimànanda sau khi được nghe mười tưởng, bệnh của vị ấy có thể được thuyên giảm ngay lập tức! Thế nào là mười?

Tưởng vô thường (1), tưởng vô ngã (2), tưởng bất tịnh (3), tưởng nguy hại (4), tưởng đoạn tận (5), tưởng từ bỏ (6), tưởng đoạn diệt (7), tưởng nhàm chán đối với tất cả thế giới (8), tưởng vô thường trong tất cả hành (9), tưởng niệm hơi thở vô hơi thở ra (10).”

- Tưởng vô thường (1):

“Sắc là vô thường, thọ là vô thường, tưởng là vô thường, hành là vô thường, thức là vô thường. Như vậy vị ấy trú, tùy quán vô thường, trong năm thủ uẩn này. Này Ananda, đây gọi là tưởng vô thường.”

- Tưởng vô ngã (2):

“Mắt là vô ngã, các sắc là vô ngã; tai là vô ngã, các tiếng là vô ngã; mũi là vô ngã, các hương là vô ngã; lưỡi là vô ngã, các vị là vô ngã; thân là vô ngã, xúc là vô ngã; ý là vô ngã, các pháp là vô ngã.” 

- Tưởng bất tịnh (3):

“Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo quán sát thân này từ bàn chân trở lên, từ đỉnh tóc trở xuống, được da bao bọc, đầy những vật bất tịnh sai biệt như: “Trong thân này có tóc, lông, móng, răng, da, thịt, dây gân, xương, tủy, thận, quả tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bụng, phân, mật, đàm (niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mũi, nước ở khớp xương, nước tiểu”. Như vậy, vị ấy trú quán bất tịnh trong thân này. Này Ananda, đây gọi là tưởng bất tịnh.”

- Tưởng nguy hại (4):

“Nhiều khổ là thân này, nhiều sự nguy hại. Như vậy trong thân này, nhiều loại bệnh khởi lên. Ví như bệnh đau mắt, bệnh đau về tai, bệnh đau mũi, bệnh đau lưỡi, bệnh đau thân, bệnh đau đầu, bệnh đau vành tai, bệnh đau miệng, bệnh đau răng, bệnh ho, bệnh suyễn, bệnh sổ mũi, bệnh sốt, bệnh già yếu, bệnh đau yếu, bệnh đau bụng, bất tỉnh, kiết lỵ, bệnh đau bụng quặn, bệnh thổ tả, bệnh hủi, bệnh ung nhọt, bệnh ghẻ lở, bệnh ho lao, bệnh trúng gió, bệnh da, bệnh ngứa, bệnh da đóng vảy, bệnh hắc lào lang ben, bệnh ghẻ, bệnh huyết đảm (mật trong máu), bệnh đái đường, bệnh trĩ, bệnh mụt nhọt, bệnh ung nhọt ung loét, các bệnh khởi lên do mật, bệnh khởi lên từ đàm, niêm dịch, các bệnh khởi lên từ gió; bệnh do hòa hợp các thể dịch sinh ra; các bệnh do thời tiết sinh ra, các bệnh do làm việc quá độ sanh, các bệnh do sự trùng hợp các sự kiêng; các bệnh do nghiệp thuần thục, lạnh, nóng, đói, khát, đại tiện, tiểu tiện. Như vậy, vị ấy sống, quán sự nguy hại trong thân này. Này Ananda, đây gọi là các tưởng nguy hại.”

- Tưởng đoạn tận (5):

“Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo, không có chấp nhận dục tầm đã sanh, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến không sanh trưởng; không có chấp nhận sân tầm đã sanh, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến không sanh trưởng; không có chấp nhận hại tầm... đã sanh...; không có chấp nhận các ác bất thiện pháp tiếp tục khởi lên, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến không sanh trưởng. Này Ananda, đây được gọi tưởng đoạn tận.”

- Tưởng từ bỏ (6):

“Và này Ananda, thế nào là từ bỏ?  Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo đi đến khu rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, suy xét như sau: “Ðây là an tịnh, đây là thù thắng, tức là sự an chỉ tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, ái diệt, ly tham, Niết bàn.” 

- Tưởng đoạn diệt (7):

“Và này Ananda, thế nào là tưởng đoạn diệt? Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo đi đến khu rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, suy xét như sau: “Ðây là an tịnh, đây là thù thắng, tức là sự an chỉ tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, ái diệt, ly tham, Niết bàn.””

- Tưởng nhàm chán với tất cả thế giới (8):

“Và này Ananda, thế nào là tưởng không ưa thích trong tất cả thế giới?

Ở đây, này Ananda, phàm ở đời có những chấp thủ phương tiện, tâm quyết định, thiên kiến, tùy miên nào, Tỷ-kheo từ bỏ chúng, không ưa thích, không chấp thủ. Này Ananda, đây gọi là tưởng không hoan hỷ đối với tất cả thế giới.”

Nhàm chán với các thế giới là nhàm chán về dục giới, sắc giới, vô sắc giới.

- Tưởng vô thường trong tất cả các hành (9):

“Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tưởng vô thường trong tất cả hành?

Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo bực phiền, xấu hổ, nhàm chán đối với tất cả hành. Này Ananda, đây gọi là tưởng vô thường trong tất cả hành.”

- Tưởng niệm hơi thở vào, hơi thở ra (10):

Tưởng niệm hơi thở vào, hơi thở ra là pháp định niệm hơi thở.

Ở đây chúng ta hiểu “giảm bệnh ngay lập tức” nghĩa là tâm sợ hãi, lo lắng, sầu, bi, khổ, ưu, não… bị đoạn trừ, chứ không phải là khỏi thân bệnh. Chúng ta cứ mong cho thân khỏi bệnh là đang còn Thân kiến kiết sử, chúng ta hãy Vô ngã trước cái thân này, nó đi theo đường lối của nó, vì bản chất các pháp là vô ngã, tự sinh tự diệt.

Kinh Ba La Môn Kàranapàli (Tăng chi bộ - Chương 5) tán thán Pháp của Như Lai:

“Rồi có vị lương y lập tức chữa cho khỏi bệnh. Cũng vậy, thưa tôn giả, khi đã được nghe pháp của Tôn giả Gotama… khi ấy sầu bi khổ ưu não đi đến tiêu diệt. Ví như, thưa tôn giả, một hồ sen có nước trong, có nước ngọt, có nước mát, có nước trong sáng, có bờ hồ khéo sắp đặt, đẹp đẽ. Rồi một người đi đến, bị nóng nhiệt não, bị nóng bức bách, mệt mỏi, thèm uống nước, khát nước. Người ấy sau khi lặn xuống trong hồ sen ấy, sau khi tắm rửa, uống nước, tất cả khổ cực mệt nhọc, nhiệt não đều được lắng dịu. Cũng vậy, thưa tôn giả, trong khi đã được nghe pháp của Tôn giả Gotama… khi ấy tất cả khổ cực, mệt mỏi, nhiệt não đều được chỉ tức.”